پایگاه خبری موسیقی زیروبم موزیک دارای مجور از اداره مطبوعات
دكتر فرناز كشاورز محمّدى
روان شناس – نوروتراپيست
تصور کنید یکی از دوستان صمیمیتان در یک آزمون مهم نتیجه نگرفته یا در محل کار اشتباه بزرگی مرتکب شده است و با حالتی آشفته پیش شما میآید.
به او چه میگویید؟ آیا میگویید: «چقدر بیعرضهای! همیشه خرابکاری میکنی»؟ قطعاً نه! به احتمال زیاد او را در آغوش میگیرید و میگویید: «میدانم چقدر تلاش کردی، این اتفاق برای هر کسی ممکن است بيافتد، من کنارت هستم تا با هم درستش کنیم.»
حالا یک لحظه صادقانه فکر کنید: وقتی خودتان در همان موقعیتِ شکست قرار میگیرید، با خودتان چگونه صحبت میکنید؟ متأسفانه بیشتر ما در زمان اشتباهاتمان، به بیرحمترین قاضی خود تبدیل میشویم.
اینجاست که مهارت «شفقت به خود» به کمک ما میآید.
شفقت به خود یعنی در لحظات رنج و شکست، دقیقاً همان مهربانی، درک و حمایتی را به خودمان بدهیم که بیدریغ نثار یک دوست صمیمی میکنیم. این کار به معنای ترحم یا فرار از مسئولیت نیست؛ بلکه پذیرش این واقعیت است که نقص و اشتباه، بخش طبیعیِ زندگی همه ما انسانهاست.
در مغز ما چه اتفاقی میافتد؟
وقتی خودمان را بیرحمانه سرزنش میکنیم، مغز احساس خطر میکند. در نتیجه هورمون استرس (کورتیزول) در بدن بالا میرود و بخش منطقی ذهن برای حل مسئله قفل میشود. اما وقتی با خودمان مهربان هستیم، هورمون آرامش و پیوند (اکسیتوسین) ترشح میشود. این یعنی به جای جنگیدن با خودمان، به سیستم عصبی پیام امنیت میدهیم تا سریعتر توان از دسترفته را بازیابی کنیم.
چگونه این مهارت را تمرین کنیم؟ (با کمک موسیقی و روانشناسی)
برای عبور از صدای سرزنشگرِ درون، میتوانید از این دو تکنیک کاربردی که ریشه در موسیقیدرمانی دارند استفاده کنید:
۱. مکث مهربانانه (ترکیب لمس و صدای آرامشبخش)
هرگاه متوجه شدید در حال تخریبِ خود هستید، یک لحظه مکث کنید. دستتان را روی قفسه سینه یا قلب خود بگذارید (گرمای دست شما به طور طبیعی باعث ترشح هورمون آرامش میشود).
چه موسیقیای گوش دهیم؟
در این لحظه یک موسیقی بیکلام، کشدار و بدون ریتم تند پخش کنید. در فرهنگ موسیقی ایرانی، صدای ممتد و آرام «نی» در دستگاه نوا، یا کششهای نرم آرشه «کمانچه» میتواند بسیار تسکیندهنده باشد. ۳ تا ۵ دقیقه چشمانتان را ببندید و فقط روی گرمای دستتان و جریان این صدا تمرکز کنید تا ضربان قلبتان آرام شود.
۲. قانون پُل زدن با موسیقی (برای عبور از غم و کلافگی)
وقتی از دست خودتان به شدت غمگین یا ناامید هستید، گوش دادن ناگهانی به یک آهنگ شاد (مثل موسیقیهای پاپِ پرانرژی و رقصآور) نتیجه معکوس دارد؛ چون ذهن شما این تضاد و دروغ هیجانی را پس میزند. به جای این کار، از تکنیک «همگامسازی» استفاده کنید:
گام اول (همراهی با حس فعلی):
ابتدا قطعهای را پخش کنید که با حالِ گرفتهی شما همخوان باشد. مثلاً یک قطعه تکنوازی «سهتار» با نوایی کمی حزنانگیز و نوستالژیک. این موسیقی مانند دوستی است که دست روی شانهتان میگذارد و میگوید: «میفهمم که الان ناراحتی و حق داری».
گام دوم (تغییر مسیر به سمت امید):
بعد از حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه، موسیقی را تغییر دهید و به سراغ قطعاتی بروید که ملایم اما روشن و امیدبخش هستند. مثلاً قطعه معروف «خوابهای طلایی» از استاد جواد معروفی (تکنوازی پیانو) یا یک چهارمضرابِ آرام و دلنشینِ «سنتور» در دستگاه ماهور.
این شیوه، مانند یک پُل نامرئی، ذهن شما را به نرمی از ایستگاه خودانتقادی و تاریکی، به سمت پذیرش، امیدواری و مهربانی با خود هدایت میکند.
پ.ن:
«این قطعات صرفاً پیشنهاد هستند و هر فرد میتواند موسیقی آرامبخش و متناسب با سلیقه و خاطرات مثبت خود را جایگزین کند».
